Para min cada peza reclama un material concreto

O artista inaugura hoxe no Auditorio de Ourense a súa exposición de escultura «Terras de Oestrimnia»

Toño Monteiro chega a Ourense case como os grandes músicos, logo dunha xira coa súa mostra Terras de Oestrimnia por toda Galicia. Hoxe abre as portas a súa exposición no Auditorio de Ourense e onte afanábase durante todo o día para que todo estivese como el desexa para recibir aos visitantes.

-¿Como chega a súa obra ao auditorio?

-Este é un proxecto que leva ano e medio amosándose polos diferentes centros comarcais de Galicia. No caso de Ourense no había un espazo propio, no senso de que non existe un centro desta rede de fundacións comarcais, pero ao falar con Isabel Pérez e Eva Torres propuxéronme o Auditorio de Ourense e a min pareceume un lugar marabilloso para acoller esta proposta.

-Materias e pezas amosan unha ampla variedade ¿a que se debe?

-Defínome, como se di agora, como un artista multidisciplinar e nesa liña emprego materiais, estilos e propostas moi diversas. Cada peza pide un material e hai esculturas feitas en gres, madeira, pizarra, cuarcita ou aceiro cortén.

-¿Por que «Terras de Oestrimnia»?

-Este proxecto escultórico naceu coma unha andaina polas diferentes comarcas de Galicia lembrando a memoria representada das tribus que poboaban estas comarcas, os oestrimnios. E ademais diuse a casualidade, foi a propia Isabel Pérez quen mo apuntou porque eu non sabía nada, que un músico de Goián, Andrés Álvarez, compuxo un tema que se chama «Terra de oestrimios».

-¿Haberá algunha colaboración entre ambos?

-Iso xa é unha realidade. Na presentación -hoxe ás 20.00 horas- do Auditorio de Ourense está previsto que a banda de música municipal interprete o tema deste rapaz de Goián.

-A mostra conta cunha importante colaboración que non é moi común en proxectos coma este.

-É certo. A verdade é que tiven moita sorte e foise sumando cada vez máis xente a este proxecto, aínda que moitas veces o patrocinio circunscríbese a aportar material para os actos de inauguración ou durante a mostra.

-¿Cantas pezas trouxo ao Auditorio de Ourense?

-A exposición está composta dunhas dezaséis esculturas. A isto haille que engadir as pezas que son para os colaboradores, que tamén se amosan na mostra, e que son un agradecemento polo apoio que me prestaron.

REFERENCIA:  LA VOZ DE GALICIA

A escultura é como unha música que tes que sentir

Centro Comarcal de Bergantiños acolle, ata finais de mes, unha colección de 16 esculturas que transforma tribos ancestrais en druídas, fadas, meigas ou trasnos para recrear as Terras de Oestrimnia, nome co que se titula a exposición. O seu autor, Toño Monteiro (Ganceiros, Lobios, Ourense, 1960), técnico en augas, balnearios, fontes «e todo o que teña que ver con ese mundo», deixou un día a súa empresa para adicarse á escultura, paixón que, xunto coa imaxinación, brota das súas mans para crear vida... como fai a auga con todo o que rodea.

-¿Quen eran os oestrimnios?

-Ao parecer, estas tribos viñeron da estepa rusa e fóronse desprazando polo occidente ata Galicia. Cando chegaron os celtas, cos que conviviron, este pobo xa levaba aquí miles de anos. Logo, os romanos, aos que vían como extraterrestres polo ben preparados que estaban e a cultura que tiñan, extermináronos. Cartógrafos e historiadores como Ptolomeo, Estrabón ou Plinio xa falaban deles.

-¿E que lle inspirou a tratar un tema tan descoñecido?

-O meu amigo e mestre Xaime Quessada sempre me falaba deses seres. El inculcoume a dinámica e a enerxía para crear o soño desta obra.

-¿Que quere transmitir?

-Espertar a curiosidade da xente, que a vexan e busquen na Internet quen eran estas tribos, como vivían, que facían... E se ás esculturas lles engades unha lenda, unha simboloxía, a atracción é aínda maior.

-¿Cales son os seus proxectos de futuro?

-Un día gustaríame crear, na Baixa Limia, O bosque máxico dos oestrimnios, unha especie de labirinto feito con tuias e rodeado de carballos, castiñeiros e rocha autóctona na que a xente se deixara perder e se atopara coas esculturas.

-¿Algo parecido a expoñer as obras como fixo Chillida na zona de Allariz?

-Non, eu non contaminaría a paisaxe con tanto colorido. Busco o contrario, mesturar a obra co entorno.

-¿Como comezou no mundo da escultura?

-Hai catro ou cinco anos que me puxen en serio. Foi Xaime o que me abriu os ollos e fíxome ver a importancia da imaxinación para poder compoñer. Entendín que a escultura é como un ritmo, unha música que tes que sentir, coa que tes que emocionarte. Conxeniamos ben e comecei axudándolle no seu estudo.

Gostaríame facer o bosque máxico dos oestrimnios

O escultor ourensán percorre Galicia con unha exposición sobre as tribus locais anteriores aos celta.

A última exposición do escultor Toño Monteiro, Terras de Oestrimnia, desvela unha faceta descoñecida do artista ourensán: a pasión pola investigación histórica dos máis remotos habitantes destas terras. Dese afán xurdiu unha colección de esculturas que, dende o pasado mes de xuño e ata decembro do 2010 irá percorrendo todas as bisbarras de Galicia.

-¿Que son os oestrimios?

-Unha das tribus antigas. Moito antes de que chegasen os celtas coa súa cultura, os seus castros, a súa organización, nestas terras habitaban outros poboadores, cecais con unha vida máis libre, máis nómada e menos estruturada, máis guiada nos seus hábitos diarios pola propia natureza, coas súas lendas e mitos. Eran os coelernos, os cilenos, os caporos, os arroinios, os neiros, os guigurros, os aidones, os tiburos, os oestrimnios... Non é unha invención miña. Deles falan historiadores, mercaderes e cartógrafos como Ptolomeo, Estrabón, Plinio ou Trileuco, e sitúanos xeograficamente nas terras da hoxe Galicia. O que eu fixen, foi votar man da imaxinación e crear unha escultura para cada un e, sempre que foi posible, cos materiais propios da zona. Nalgún caso son deuses e deusas, calaberas, raíñas, barcos, ninfas, guerreiros ou máscaras.

-¿E como xurde a idea?

-En realidade esto ven de moi atrás. Eu son discípulo de Xaime Quesada e era él quen me empezou a contar historias dos oestrimnios, dos guigurros, de lendas antigas, e eso acabou sembrando unha curiosidade en min. Agora, despois do seu falecemento, pareceume que debía recuperar aquel entusiasmo seu e investigar con máis profundidade para facer unha obra con esta base. Así que a través de Internet, e coa axuda de rapaces de A Baixa Limia, amigos, e xente afeccionada a estudar o mundo dos castros, documenteime sobre eses poboadores.

-¿Atopou moitos datos?

-Moitos non, pero si algúns. As veces a referencia a unha antiga danza na que se disfrazaban como se fose o entroido, as veces un ritual, ou unha celebración de cando nacía ou morría alguén. Entón eu imaxinaba cómo sería ou a máscara, ou o sentimento da festa, ou a deusa a que lle adicaban o ritual. Cada obra vai con datos que recollimos sobre a tribu na que se basa ou onde máis o menos viviron.

-¿Haberá unha segunda parte desta exposición?

-O meu mestre e máis eu, andábamos dándolle voltas a crear un espazo artístico nun marco natural. O que nós chamábamos o bosque máxico dos oestrimnios. Sería como un labirinto de tullas, rochas e carballos con musgo e líquenes, e ir colocando en pequenos claros as esculturas dos oestrimnios. En realidade podería ir en calquera concello que dispuxera de terreos para facelo, pero nós pensábamos que si se materializaba ese gran parque en Montealegre do que se falaba que serían máis de douscentos mil metros, sería un lugar ideal. E eso ando intentando, cumprir aquel sono do meu metre e facer o bosque máxico dos oestrimnios aquí. Eu estou disposto a traballar de xeito altruista, pero necesitaría que alo menos me pagasen os materiais porque a verdade é que eu non podo acometer so un proxecto desta envergadura.

REFERENCIA: LA VOZ DE GALICIA

En cada bloque de pizarra vexo unha obra de arte

Leva varios días traballando nas obras da piscina climatizada de O Barco, pero hoxe Toño Monteiro deixará a un lado a faceta de asalariado para sacar a de artista na inauguración (20.00 horas) da súa exposición Pedra, pizarra, metal; que poderá verse ata finais de mes na sala Caixanova.

-Comezou da man de Xaime Quessada apenas tres anos atrás, ¿como cambiou a súa obra desde eses cercanos inicios?

-Estou collendo unha tendencia máis lineal, sen tanta expresión; cada vez máis surrealista. Vou intentar facer unha obra onde o material natural se presente case sen tocarlle nada, coa mínima liña. Algo baseado na creatividade e na imaxinación.

-«Pedra, pizarra, metal», non deixa moito espazo á imaxinación. ¿Por que pizarra?

-Estou namorado da pizarra, porque é unha cousa que cando ves o bloque impresiona; igual é un bloque de 1.500 quilos, que cando rematas a obra queda en 700. Tes que comerlle a metade, pero compensa ao final polas liñas e os tons que colle co negro azabache, que contrasta co aceiro.

-Será da zona...

-É pizarra de Valdeorras. Os propietarios das canteiras están encantados de brindarme material para que compoña. As liñas que deixa a pizarra gústanlle a moita xente... Dáme pena ver tantos vertedoiros de pizarra, porque eu en cada bloque vexo unha obra. Se alguén quixera, poderíanse facer moitas obras, a baixo custe, sen moito traballo, para decorar parques, xardíns, prazas, áreas recreativas...

-Destacan na súa obra as figuras humanas.

-Gústame a escultura a tamaño natural ou incluso un pouco máis alta; que faga que levantes a cabeza para mirala á cara, non que te volvas sumiso e a baixes.

-¿E despois de O Barco?

-Farei unha exposición na Casa de Curros Enríquez, unha obra de carácter surrealista. Despois marcho para a cadea vella de Ponte da Limia, onde vai nacer unha xira por toda Galicia que faremos tres artistas da Baixa Limia: eu, un fotógrafo e un pintor; e que levaremos por todos os centros comarcais de Galicia, dedicando a cada un deles unha lenda da zona.

REFERENCIA: LA VOZ DE GALICIA